Direct contact Bel +31 (0) 20 820 87 54

Slim schenken via een familiefonds

Door tijdig aan Estate Planning te beginnen en dit slim in te richten, draagt u op een verantwoorde wijze vermogen over aan de volgende generatie en bespaart u ook nog eens belasting. Estate Planning kent een vijftal domeinen die u ten dienste staan bij deze overdracht (de schijf van vijf). Dit zijn achtereenvolgens:

  1. Samenlevingsregime
  2. Testamentair erfrecht
  3. Schenkingsplanning
  4. Verzekeren
  5. Internationale structurering

In deze bijdrage komt het familiefonds aan bod als instrument voor het schenken van beleggingsvermogen. Onder beleggingsvermogen wordt in dit kader verstaan vermogen belegd in aandelen, obligaties, beleggingsfondsen of participaties in vastgoed- of private equity-fondsen. Direct vastgoed en ondernemingsvermogen kan ook in een familiefonds worden ondergebracht, maar dit blijft in deze bijdrage buiten beschouwing. Dit geldt ook voor bezittingen als kunst en antiek en overige alternatieve investeringen.

In zijn meest eenvoudige vorm is een familiefonds een besloten fonds voor gemene rekening. Een familiefonds kan ook onderdeel zijn van een structuur. Daar is dan meestal ook een stichting (of meerdere) in opgenomen. Een familiefonds kan ook sec een stichting zijn. Indien deze stichting certificaten uitgeeft wordt vaak de naam certificatenstichting gebruikt. De naam stichting administratie kantoor (stak) wordt meestal gebruikt voor een stichting die een aanmerkelijk belang in een bv of nv houdt.

Welke doelen kunt u ermee bereiken?

Door vermogen al bij leven over te hevelen via een familiefonds kunnen een aantal specifieke doelen worden bereikt:

  1. Door in delen te schenken kan gebruik worden gemaakt van de progressie in de schenk- en erfbelasting. Schenkt u 10 jaar lang € 100.000 aan een kind, dan bedraagt het hoogste tarief 10%. Vererft er in 1 keer € 1.000.000 aan een kind, dan wordt over het grootste deel 20% geheven.
  2. Behoud van zeggenschap. De juridische eigendom van het vermogen en daarmee de zeggenschap kan bij de oprichter blijven. Alleen de economische eigendom gaat over naar de volgende generatie.
  3. De samenhang van de onderliggende beleggingsportefeuille(s) blijft intact. Slechts de procentuele gerechtigdheid tot het vermogen verandert. Dit in tegenstelling tot niet gecertificeerd vermogen dat bij overlijden vaak versnipperd raakt tussen de diverse erfgenamen. De kwaliteit van het vermogensbeheer kan hiermee op niveau blijven en de beleggingsmogelijkheden zijn ruimer door het grotere volume.
  4. De betrokkenheid bij het familievermogen wordt vergroot, aangezien de toekomstige erfgenamen nu al de beschikking krijgen over certificaten.

Een nadeel van een familiefonds kan zijn dat de kinderen, zeker na het overlijden van de langstlevende ouder, het gevoel krijgen tot in lengte van jaren ‘tot elkaar veroordeeld’ te zijn. Dit kan echter eenvoudig worden opgelost door of het familiefonds op te heffen, of door het op te splitsen in een aantal nieuwe fondsen. Opvolgende familiestaken kunnen dan zelf invulling geven aan hun eigen estate planning.

Een alternatief voor het schenken met behoud van zeggenschap is de schuldigerkenning uit vrijgevigheid. De kinderen krijgen dan slechts een vorderingsrecht en niet de beschikking over de onderliggende vermogensbestanddelen. Het nadeel van deze vorm is de verplichting om jaarlijks 6% rente aan de kinderen te betalen. Dit mag niet worden bijgeschreven, maar moet daadwerkelijk worden overgemaakt. Doe je dit niet, dan wordt het geschonken bedrag alsnog bij de erfenis opgeteld en ben je het tariefsvoordeel kwijt. Als het om bescheiden bedragen gaat hoeft dit geen probleem te zijn en kan de renteverplichting gezien worden als extra manier om zonder belasting vermogen over te hevelen. Als dit echter onderdeel is van een schenkingsplan en het totaal verschuldigde bedrag in de loop der jaren oploopt, dan kan dit nog een loden last betekenen.

Een ander veel voorkomend alternatief is het schenken onder bewind. De geschonken vermogensbestanddelen behoren dan op papier tot het vermogen van het kind, maar een bewindvoerder bepaalt wat ermee gedaan wordt. Het nadeel van bewind is dat een meerderjarig kind dit door de rechter kan laten opheffen, zodra dit vijf jaar heeft bestaan en er geen zeer zware gronden zijn die zich tegen opheffing verzetten.

Hoe gaat de inbreng in zijn werk?

Als er ook een stichting wordt opgericht, dient het familiefonds te worden opgericht via een notaris. Is geen stichting gewenst, dan kan het ook bij onderhandse overeenkomst. Na de oprichting van het fonds en na inbreng van de vermogensbestanddelen in het fonds ontstaan nieuwe rollen. Was er voor de inbreng nog sprake van volle eigendom van de vermogensbestanddelen; na de inbreng heeft er een splitsing plaatsgevonden in bewaring (juridische eigendom), participatie (economische eigendom) en beheer (management).

In eerste instantie kunnen al deze rollen nog bij de oprichter liggen; pas nadat de eerste participatie is weggeschonken zal de economische eigendom deels bij anderen berusten. In de administratie van de bank zal er ook het een en ander veranderen. De natuurlijke personen worden vervangen door een rechtspersoon (als er een stichting is) of een fonds voor gemene rekening.

Hoe verloopt het schenken?

Vervolgens kan aan de eigenlijke estate planning worden begonnen: het schenken van de participaties of certificaten (de begrippen worden door elkaar gebruikt). Als de coupures van de certificaten klein gehouden zijn, kan tot op de euro nauwkeurig bepaald worden welk belang in de onderliggende portefeuille wordt overgedragen. Er kunnen ook lettercertificaten worden uitgegeven, indien het gewenst is dat per participant gedifferentieerd wordt in uitkeringsbeleid.

Het fijne is dat dit alles geregeld kan worden zonder dat ook maar iemand zich zorgen hoeft te maken over herschikking van de beleggingen. De portefeuillesamenstelling blijft in stand, ongeacht de uiteindelijk belanghebbenden. Hoogstens zal het risicoprofiel aangepast moeten worden als de uiteindelijk belanghebbenden substantieel qua samenstelling veranderen. Uiteraard dient over de schenking van de certificaten schenkbelasting afgedragen te worden. De normale tarieven en vrijstellingen zijn van toepassing.

Een alternatief voor het in delen schenken van certificaten is het verkopen van een groot deel in enen. De koopprijs kan het fonds (lees: de kinderen) dan schuldig blijven, waarna dit vervolgens in delen wordt kwijtgescholden. Het voordeel van deze methode is dat bij een positief rendement op de onderliggende vermogensbestanddelen, het gehele rendement al vanaf het moment van verkoop toekomt aan de kinderen, zonder dat daar schenk- of erfbelasting over verschuldigd is. Er moeten in dat geval wel goede renteafspraken worden gemaakt.

Wat gebeurt er met de zeggenschap?

Een belangrijk zorgpunt voor veel schenkers (ouders) is de zeggenschap over het geschonken vermogen. Bij het onherroepelijk schenken van contanten of effecten, ben je de zeggenschap definitief kwijt. Dit betekent dat volwassen kinderen hiermee kunnen doen en laten wat zij willen. Ook uitgaven bekostigen die u wellicht niet nuttig vindt, het zogenaamde ‘Ferrari-syndroom’. Ook kan het zijn dat u, achteraf bekeken, het geschonken vermogen eigenlijk zelf nodig had. U moet dan ”met de pet in de hand’ terug naar de kinderen.

Met een familiefonds is dit soort zorgen op te lossen. Het onderliggende vermogen blijft in het fonds (of de stichting) en de beschikkingsmacht berust bij de bewaarder/ beheerder (of het stichtingsbestuur). Zolang het fonds geen certificaten inkoopt of uitkeringen doet op de certificaten krijgen de houders niets in hun hand en het verkopen van de certificaten aan derden is contractueel ingeperkt.

Wilt u de mogelijkheid open houden om geld op te nemen voor bijvoorbeeld hoger dan verwachte zorgkosten, dan kan deze mogelijkheid in de fondsvoorwaarden worden opgenomen. Dit geschiedt dan in de vorm van een lening of een rekening-courant faciliteit bij het fonds Op deze wijze kunt u als oprichter de volledige zeggenschap over het vermogen behouden, zelfs als alle certificaten overgedragen zijn.

Uiteraard is het wel sympathiek naar de certificaathouders toe, vooral als deze nog geen substantiële inkomens- of vermogensbronnen hebben, om af en toe contante uitkeringen te doen. De certificaathouders zijn namelijk zelf belastingplichtig in box 3. Ook zullen zij in principe de schenkbelasting zelf moeten betalen.

Kortom, het Familiefonds is een estate planningsinstrument met veel mogelijkheden. Men hoeft niet superrijk te zijn om dit in te zetten, hoewel er natuurlijk wel advies- en oprichtingskosten gemaakt moeten worden. Afhankelijk van de bezittingen komen daar wellicht nog kosten bij voor een accountant, belastingadviseur of iemand die als professional het fonds leidt en het certificatenregister bijhoudt.

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over dit onderwerp, dan kunt u dit aanvragen via onderstaande contactknop of bellen met uw contactpersoon binnen CapitalCare Company.

Neem contact op